بدر مراد آيه باشد كه ما فقط دو اسب در اختيار داشتيم : اسب زبير و اسب مقداد بن اسود ، در اين حال چگونه منظور از العاديات اسب‌هاى فراوان باشد ؟ ! بلكه مراد از العاديات ضبحا شترهايى هستند كه از عرفه به سوى مزدلفه و از مزدلفه به سوى منى مىروند . ( 1 ) ابن عباس گفت : لذا از سخن خودم روىگردان شدم و به آنچه كه على عليه السّلام گفت : بازگشتم « 1 » ؛ بنابراين آنچه كه از مقاتل « 2 » و از او بنابر رأى اوّل « 3 » روايت شده ، صحيح نيست و آنچه كه در تفسير قمى كه در طريقش ضعيفانى مثل حسن بن على بطائنى « 4 » قرار دارند ، مقبول نمىباشد و آنچه را كه طبرسى در مجمع البيان نقل كرده مستلزم مدنى بودن سوره مىباشد و اينها اخبار متعارضى هستند كه تعارض و اختلاف ظاهرى دارند . « 5 » اگر در اينجا بخواهيم در مورد سوره‌هاى اوليهء مكى تحقيق كنيم و در آياتى كه به حوادث آن روزگار اشاره مىكند ، تأمل نماييم در اين صورت بر طبق خبر ابن عباس از على عليه السّلام ، شايد كه نزول اين سوره در ايام افاضهء در حج كه در اولين موسم بعد از بعثت و نزول قرآن پيش آمده بود ، نازل شده باشد كه در آن ضمنا اشاره‌اى هم به قبول اصول مناسك حج شده است . ( 2 ) سورهء پانزدهم : الكوثر قمى در تفسير كوثر مىنويسد : نهرى است در بهشت كه خداوند به حضرت محمد در مقابل فرزندش ابراهيم عطا فرموده است و در جاهليت ، اگر مردى فرزند پسر نداشت ، ابتر ناميده مىشد . روزى رسول الله صلّى اللّه عليه و آله وارد مسجد شد و عمرو بن عاص و حكم بن ابى العاص در آنجا بودند . عمرو به او گفت : اى ابو أبتر . سپس عمرو گفت : من با محمد دشمنى و بغض و كينه دارم ! پس خداوند اين سوره را بر رسولش نازل كرد . « 6 » ( 3 ) علّامهء طباطبائى در الميزان اين را نقل كرده و دربارهء آن فرموده است : اين خبر علاوه بر

--> ( 1 ) . مجمع البيان ، ج 10 ، ص 803 و جامع البيان ، ج 30 ، ص 177 و الدر المنثور ، ج 6 ، ص 383 . ( 2 ) . مجمع البيان ، ج 10 ، ص 802 . ( 3 ) . الدر المنثور ، ج 6 ، ص 383 . ( 4 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 434 - 438 . ( 5 ) . التمهيد ، ج 1 ، ص 128 و اخبار مربوط به نزول آن در مدينه در غزوهء ذات السلاسل خواهد آمد . ( 6 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 443 .